Uruchom Program Drdietman

Wartość energetyczna

Wartość energetyczna

Na zdrowie

Każdy organizm ma określone potrzeby energetyczne, których zaspokojenie jest warunkiem jego prawidłowego funkcjonowania. Energia jest nam potrzebna zwłaszcza do oddychania, pracy układu krążenia i nerwowego, wytwarzania ciepła, odbudowy oraz budowy tkanek. Potrzebujemy jej także do wykonywania codziennych czynności, takich jak praca fizyczna, praca umysłowa, a także do trawienia oraz wchłaniania pokarmów.

Energię, mierzoną najczęściej w kilokaloriach (kcal), uzyskujemy w procesie metabolizmu określonych składników odżywczych, na który składają się złożone procesy obejmujące reakcje chemiczne i związane z nimi przemiany energii zachodzące w żywych komórkach. Energię uzyskiwaną z przemian poszczególnych składników pożywienia, oblicza się z użyciem współczynników przeliczeniowych, ustalonych przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA). Wynoszą one:

  • węglowodany (z wyjątkiem alkoholi wielowodorotlenowych) – 4 kcal/g
  • alkohole wielowodorotlenowe (poliole) – 2,4 kcal/g
  • białko – 4 kcal/g
  • tłuszcz – 9 kcal/g
  • salatrimy – 6 kcal/g
  • alkohol (etanol) – 7 kcal/g
  • kwasy organiczne – 3 kcal/g
  • błonnik – 2 kcal/g.

Regularne dostarczanie organizmowi odpowiednich porcji energii, które łącznie pokrywają dzienne zapotrzebowanie energetyczne, lecz go nie przewyższają, jest warunkiem utrzymania stałej i prawidłowej masy ciała.

Utrzymanie optymalnej masy ciała uzależnione jest również od regularnego spożywaniu posiłków o odpowiedniej wielkości. Czynniki genetyczne i medyczne mogą spowodować, że masa ciała, jaką dana osoba jest w stanie utrzymać na stałe, nie zawsze będzie zgodna z jej oczekiwaniami.

Ustalenie dziennej kaloryczności pożywienia jest związane z doborem proporcji pomiędzy energią otrzymywaną z węglowodanów i tłuszczów, która powinna być codziennie taka sama. W gronie specjalistów żywienia człowieka przeważa pogląd, że 50-70% energii powinno pochodzić z węglowodanów, chociaż odmienne poglądy też mają swoich zwolenników.

Na szkodę

Za dużo

Zwiększenie dostaw energii ponad potrzeby organizmu zazwyczaj powoduje wzrost masy ciała, gdyż organizm większości osób chętnie magazynuje w tkance tłuszczowej nadmiar otrzymanej energii. Masa ciała może rosnąć także wtedy, gdy pomiędzy posiłkami o odpowiedniej wartości energetycznej występują zbyt długie przerwy. Organizm interpretuje te przerwy jako głodówkę. W takiej sytuacji organizm, który jest głodzony, zmniejsza zużycie energii. W konsekwencji następuje zmniejszenie zapotrzebowania na energię, więc dostarczając standardową kaloryczność przekraczamy potrzebną wartość. Dostarczona nadwyżka odkłada się w tkance tłuszczowej.

Za mało

Jeśli nastąpi drastyczne, długotrwałe zmniejszenie podaży energii do organizmu może to skutkować wystąpieniem niedożywienia i wyniszczenia organizmu, objawiające się spadkiem odporności na zakażenia, osłabieniem organizmu czy zaburzeniami hormonalnymi. Jednak stałe zmniejszanie dostaw energii nie zawsze skutkuje obniżeniem masy ciała. Organizm, który np. w wyniku podjęcia diety otrzymuje mniejszą porcję energii, niż otrzymywał systematycznie, obniża jej zużycie. To obniżone zużycie utrzymuje się już na stałe. Wtedy powrót do dostaw energii na poziomie występującym przed ich obniżeniem sprawia, że dana osoba otrzymuje jej za dużo w stosunku do potrzeb wynikających z aktualnego zużycia. Nadwyżka jest odkładana w tkance tłuszczowej. Obniżenie dziennej kaloryczności pożywienia i powrót do poziomu sprzed obniżenia sprawiają czasem, że masa ciała staje się większa, niż była przed odchudzaniem. Jeśli zatem zachodzi potrzeba obniżenia kaloryczności pożywienia, zmiany należy wprowadzać powoli, żeby można się było do nich przyzwyczaić i należy je wprowadzić na stałe.

Chcesz wiedzieć ile energii dostarczasz swojemu organizmowi?

Artykuł opracowany na podstawie książki Zbigniewa Młynarskiego „Jedz Dobrze i Nie Tyj„.